همزمان با هفته جهانی تیروئید، دکتر سلماز حسنی، متخصص غدد بیمارستان امام رضا(ع)، با اشاره به شیوع اختلالات تیروئید در جامعه گفت: پس از دیابت، بیماریهای تیروئید از شایعترین دلایل مراجعه بیماران به کلینیکهای غدد هستند و عمده این مراجعات به دلیل اختلالات عملکردی مانند کمکاری و پرکاری تیروئید، یا اختلالات ساختاری از جمله گرهها و نودولهای تیروئید انجام میشود.
وی با بیان اینکه در کشور ما سالهاست نمک مصرفی با یُد غنیسازی شده است، افزود: کمکاری تیروئید در حال حاضر بیشتر ناشی از اختلالات خودایمنی است، نه کمبود ید. از آنجا که بیماریهای خودایمنی در خانمها شیوع بیشتری دارند، اختلالات تیروئید نیز بهویژه در زنان بیشتر دیده میشود؛ هرچند در مجموع شیوع آن در جامعه بالا نیست.
دکتر حسنی با استناد به مطالعات مرکز دانشگاه شهید بهشتی توضیح داد: شیوع کمکاری تیروئید بالینی یا شدید حدود ۲ تا کمتر از ۵ درصد جمعیت برآورد میشود و موارد خفیفتر یا تحتبالینی نیز تا ۱۳ درصد افزایش مییابد.
این متخصص غدد همچنین سن را از عوامل مهم در افزایش شیوع اختلالات تیروئید دانست و گفت: از دهه پنجم زندگی به بعد، احتمال بروز این اختلالات بیشتر میشود و با گذشت هر دهه، این روند افزایش مییابد.
وی درباره علائم کمکاری تیروئید اظهار کرد: در موارد شدید، نشانههایی مانند پفآلودگی، خستگی مفرط، ریزش موی بدون علت، اختلالات قاعدگی در خانمها و خشکی پوست میتواند بروز کند و هرچه شدت بیماری بیشتر و تشخیص آن دیرتر باشد، احتمال بروز عوارض نیز افزایش مییابد.
دکتر حسنی در پایان با تأکید بر اینکه هر اضافهوزنی الزاماً ناشی از اختلال تیروئید نیست، گفت: ارتباطی میان تیروئید و وزن در مطالعات وجود دارد، اما این رابطه لزوماً علت و معلولی نیست. به گفته وی، علائمی مانند ضعف، خستگی یا چاقی میتواند دلایل متعددی داشته باشد و تیروئید تنها یکی از مواردی است که باید در کنار سایر علتها بررسی شود.
دکتر سلماز حسنی، با اشاره به علائم پرکاری تیروئید گفت: خستگی شدید، کاهش وزن، تپش قلب، عدم تحمل گرما، لرزش اندامها، اختلالات خواب و اضطراب شدید از جمله نشانههایی هستند که در صورت بروز، بیمار باید برای بررسی تخصصی به پزشک مراجعه کند. وی افزود: اگرچه پرکاری تیروئید نسبت به کمکاری تیروئید شیوع کمتری دارد، اما در صورت مشاهده این علائم، مراجعه به پزشک ضروری است.
این متخصص غدد با اشاره به دغدغههای عمومی درباره تودههای تیروئیدی اظهار کرد: در سونوگرافیهای تیروئید، شیوع گرهها یا نودولهای تیروئیدی تا ۵۰ تا ۶۰ درصد گزارش میشود؛ در حالی که بسیاری از این نودولها حتی در معاینه قابل لمس نیستند و تنها در سونوگرافی مشاهده میشوند. وی افزود: با توجه به افزایش ارجاعات برای انجام سونوگرافی، آمار شناسایی این گرهها نیز رو به افزایش است، اما اکثریت آنها اهمیت بالینی خاصی ندارند و نباید موجب نگرانی بیماران شوند.
دکتر حسنی با بیان اینکه شیوع سرطانهای تیروئید کمتر از ۵ تا ۱۰ درصد است، تأکید کرد: تا حد امکان باید از تجویز بیرویه و بدون اندیکاسیون تصویربرداریهای تیروئید خودداری شود تا نگرانیهای غیرضروری روانی و هزینههای اضافی برای بیمار و پزشک ایجاد نشود.
وی در ادامه توضیح داد: تنها در مواردی که برجستگی یا عدم تقارن در ناحیه گردن وجود داشته باشد و همزمان سابقه خانوادگی توده تیروئیدی، خشونت صدا، رشد سریع توده یا سابقه دریافت اشعه و رادیوتراپی به سر و گردن مطرح باشد، بررسیهای تخصصی ضرورت پیدا میکند؛ در غیر این صورت، انجام روتین سونوگرافی تیروئید برای همه افراد توصیه نمیشود.
این متخصص غدد درباره مواردی که نیاز به بررسی عملکرد تیروئید دارند نیز گفت: خانمهای بالای ۳۵ سال، زنان در آستانه بارداری یا در مراجعه اول بارداری، افراد دارای بیماریهای خودایمنی مانند دیابت نوع یک، سلیاک و روماتیسم، و همچنین کسانی که علائم واضح کمکاری یا پرکاری تیروئید دارند، باید از نظر تیروئید بررسی شوند.
وی افزود: افرادی که از داروهایی مانند لیتیوم یا برخی داروهای ضدآریتمی استفاده میکنند نیز باید حداقل سالی یکبار از نظر عملکرد تیروئید کنترل شوند، اما در سایر افراد جامعه، انجام سالانه آزمایش یا سونوگرافی تیروئید الزامی نیست.
دکتر حسنی همچنین درباره نگرانیهای رایج در دوران بارداری گفت: موارد خفیف اختلالات تیروئید در مادران باردار معمولاً جای نگرانی جدی ندارد و بیشتر برای پیشگیری و اطمینان خاطر، تحت نظر قرار گرفتن مادر کافی است. وی یادآور شد: غربالگری تیروئید در نوزادان در هفته اول پس از تولد انجام میشود و خوشبختانه در کشور ما از این نظر، مشکل قابل توجهی در زمینه اختلالات مادرزادی تیروئید وجود ندارد.
او در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات بیمارستان امام
رضا(ع) اشاره کرد و گفت: هرچند برای عموم مردم الزام به انجام معاینه یا سونوگرافی تیروئید وجود ندارد، اما در مرکز پایش سلامت بیمارستان امام رضا(ع) سالهاست که برای افراد شرکتکننده در این برنامه، بررسی تیروئید شامل معاینه، سونوگرافی و غربالگری نودولها بهصورت روتین انجام میشود. به گفته وی، این اقدام علاوه بر کمک به شناسایی اختلالات، امکان دستیابی به دادههایی درباره شیوع بیماری در جمعیت تحت پوشش را نیز فراهم کرده است.
دکتر سلماز حسنی در پایان تأکید کرد: تیروئید با وجود اینکه از بیماریهای شایع حوزه غدد است، خوشبختانه کاملاً قابل درمان و کنترل است و در صورتی که افراد در زمان مناسب و با مشاهده علائم هشداردهنده به پزشک مراجعه کنند، میتوان این بیماری را بهخوبی مدیریت کرد.
